Webguneko edukien lizentzia ere aldatu dut. Luistxori kasu eginez, erabilera ez komertzialarena kendu eta Aitortu-Partekatu baimen beraren arabera 3.0 ezarri diet hemengo edukiei. Feedburner bidez e-postaz harpidetza egiteko aukera ere jarri dut, post berriak automatikoki postontzian jasotzeko.

Egunkaria itxi zuten espainiar agintari eta epaileei esker sortu zen sarean.com, baina teknologiaren aldetik Movable Typeri esker abiatu zen asuntua. Egun WordPress erabiltzen dut, baina MT txiripaz ezagutu nuen Roberto Moso eta Niko Vazquezi esker, Mosoren Flores en la basura liburua sareratzeko Nikok sistema hori instalatu baizuen. Ez nuen nire burua gai ikusten orduan modan zeuden PHP-nuke eta postnuke edizio sistema dinamiko zailak erabiltzeko eta MTk aukera eman zidan edukiak kudeatzeko sistema erraza baizen.

Erraztasun hori eta are handiagoa gerora etorri diren edizio plataformena ere (blogari.net, blogak.com, goiena.net…) blogen loraldiaren gakoak dira. Ikusi da azkenik euskaldunok badugula zeresana eta tresna hau oso baliagarria dela, gainerako 2.0 tresnak bezala.

Buzzin’ in my head: Changes (David Bowie).

1. Luistxok bezala, neuk ere futbolaz idatzi izan dut inoiz, behin Egunkarian baja bat kubritzeko beste bat inor ez eta Lezamara bidali ninduten partidu baten bezperan, partidu aurreko testua egiteko. Egun bezalaxe, futboletik Kalkutako Teresa baino aparteago nengoen sasoi hartan. Horoskopa idaztea baino are iruzur handiagoa iruditu zitzaidan.

2. Inoiz identifikatuen sentitu naiz pertsonaia Paco Martinez Soriak behin egindako Don Erre Que Erre filmeko protagonista da.

3. Lau urte nituela Woody Allen-en autoan buelta bat eman nuen familiarekin, Manhattan-etik Coney Island-era eta buelta. Gure senide bat haren txoferra zen garai hartan eta jefeak jakin gabe eraman gintuen. Aspaldi izan zen hura, Franco bizirik zen artean eta Gerald Ford zen AEBetako presidentea.

4. Euskara nire kabuz ikasi dudala esan daiteke. Beti arraro sentitu naiz non ikasi dudan galdetu didatenean, ez baitut inoiz erantzun konbentzional eta sinesgarri horietako bat izan. Erdaldun hazita, ez nintzen inoiz ikastola edo euskaltegi batean izan, 15 eguneko ikastarotxo bat kenduta. A ereduak urte batzuetan emandako oinarri makalaz gainerako guztia han eta hemen jaso dut.

5. Behin Torrebruno ikustera joan nintzen La Casillara. Oso fan handia nintzen eta hari autografoa eskatzen ere ahalegindu nintzen. Sekula ez dut beste aukerarik izango.

Marroia nori pasatu: Txabiri, Telezaborrari, Loretxoari, Patxikuri eta Iemeri.

Buzzin’ in my head: This Magic Moment (Lou Reed).

Jabi Zabala: “Internautak eragilea izan behar du”

irratia.com euskaraz eginiko lehen irrati digitala sortu zuen orain dela zazpi urte Patxi Gaztelumendirekin batera

Testua: Gotzon Uribe

2000ko domusantu egunez abiatu zen irratia.com proiektua. Nagusiki musika kanalak entzuteko aukera ematen zuen webgunea zen. 2001ean Sareko Argia lortu zuten, ekarpen berritzailea egiten zuen euskarria zelako. Teknologia berrien arloan euskararen egoera tamalgarriari buelta emateko eta irratigintza digitalizatzeko bultzada emateko asmoz eratutako proiektua da. Zazpi urte bete ditu.

Zuena irrati digitala da. Norbaitek benetan entzuten al ditu Internet bidezko irratiak?

Noski, jendeak Interneten bidezko irratiak entzuten ditu baina, uhinen bidezko irratietan bezala, badira entzule gehiago edo gutxiago dituztenak. Gure helburua ahalik eta entzule gehien izatea balitz ez genuke euskaraz egingo. Gure komunitate txikian eragitea da gure asmoa, euskal sarean ekarpen teknofiloa egitea.

Euskeraz eginiko lehen irrati digitala izan zela zuena. Nola ikusten duzue zuen bilakaera?

Bai, 2000ko azaroan hasi ginen zuzeneko irratsaio bat egiten, zazpi musika kanalekin eta hainbat ekitaldi zuzenean emitituz. Irrati birtuala zen gurea, ez Interneten bidezkoa zelako, benetako egoitza fisikorik ez geneukalako baizik. Gainerakoan benetakoa zen guztiz. Duela bi urte kontzeptua erabat aldatu genuen: Musika kanalak desagertu ziren, webgunea blog sistema bihurtu eta irratsaioa bihurtu zen irratia.com, asteartero Bilbo Hiria irratian emititzen dena. Sarean agertuz joan diren baliabide berriak berehala bereganatu ditugu gure lana hobeto eta errazago egiteko. Unean uneko baliabide merkeak eta eskuragarriak erabili ditugu beti, euskal irratiak eta beste internautak animatzeko, gauza asko egin daitezkeela erakutsi nahian.

Gaur egun teknología berriei esker edozeinek egin dezake irratsaio bat bere etxetik. Hau kazetaritza digitalaren hoberako edo txarrerako al da? Agian nolabaiteko galbaheak jarri beharko dira entzulegoa ez despistatzeko…

Onerako, dudarik gabe. Argitalpenen demokratizazioa gertatu da Internet, blogak, i-rratiak eta sareko telebistak agertzearekin batera. Gaur egun edonork egin dezake irratsaio bat bere logelatik, baina hori tresnen demokratizazioa da. Kalitatearena honekin nahastea eta baheak eskatzea eztabaida faltsua sortzea da. Eztabaida hau planteatu da berdin blogen kasuan eta beti ohiko hedabideetatik atera dira karnetak edo baimenak ezartzearen aldeko iritziak. Astakeria galanta da adierazpide tradizionalak aldarrikatuta besteak mugatu nahi izatea. Beti bezala, tresnak eta edukiak nahastetik dator hori: badira kazetaritza blog bikainak baita antikazetaritza egiten dutenak ere, konfidentzialak-eta. Bestaldean, errotatibak eta paperak ez dute bermatzen edukia kazetaritza denik.

Edukietan, idazketan eta gaien tratamenduan dago kazetaritza. Hainbat agerkari eta telebista ospetsutan kazetaritza barik zaborra egin ohi dute egun baina kazetaritzat jotzen dute euren burua, telebista batean egoteagatik-edo. Aitzitik, sarean bere kabuz idazten ospea lortu duen kazetariak berak bakarrik irabazi du ospe hori, editore baten babesik gabe.

Blogosferan ere bazabiltzate aspaldidanik. Euskal blogosfera delakoa benetakoa al da? Orain urtebete martxan zeuden blog ugari gaur egun eguneratu gabe daude…

Bai, euskarazko blogosfera sortu eta ikaragarri hazi da azken urteotan. Blogariak iritzi eta albiste iturri dira, batzuetan interesgarriagoak eta kualifikatuak, besteetan ez hainbeste. Baina bizitasuna eta komunikatzeko grina duen multzoa gara, gure arteko saretxoak ditugu eta harremanetarako tresnak: Zabaldu, Sustatu, Aurki… Komunikazio, pentsamendu eta arrazoitze gaitasuna duen indar handia biltzen ari da euskal blogosferan. Kopuruz ere, Euskal Herriko talde editorialik handienetakoa izango da euskal blogosfera. Gero, normala denez, batzuk desagertu edo gelditzen dira, baina halako hiru sortzen dira gero.

Irratia.com. Teknologia berriak eta musika. Zer bilatzen duzue?

Bada entzun barik gure saioa ordenagailuei buruzkoa dela uste duenik, baina entzundakoan iritziz aldatzen dute: gizarte gaiak jorratzen ditugu eta oso musika ona ipintzen dute Ibon Burgoa eta Ekaitz Hernandez gure teknikariek, oso zeregin garrantzitsua dute irratia.com-en. Edukietan zentratzen gara, euskarazko edukietan batik bat.

Ordenagailuak ez, baina Internet bai izaten dugu hizpide, bertan eztabaidatzen direnak eta baliabide berriak ere. Batez ere 2.0 aro honetako baliabide berri eta interesgarrien alde mintzatzen gara (Flickr, zabaldu.com, Google, Youtube). Eragiteko balio duten aukerak azpimarratzen ditugu beti, Internautak irakurle pasiboa edo erabiltzaile hutsa baino, eragile izan behar duelako. Edukiei buruz, berriz, saiatzen gara entzuleentzat erreferentzia interesgarriak biltzen, blogek egiten duten bahe lanaren antzekoa egiten.

Egun Bilbo Hiria Irratiaren programazioaren barruan emititzen duzue astearte arratsaldetan 6etatik 7etara.

Zuzenean egiten dugu ordu horretan eta Bilbo inguruan FMko 96.0an entzun daiteke, baita sarean ere, bilbohiria.com-en zuzeneko seinalean. Baina zuzenean entzuterik ez duenak badaki beste edozein momentutan irratsaioak entzun edo eskuratzeko aukera duela irratia.com irrati-blogean.

Eskuragarritasun hori podcast delakoaren bidez egiten duzue. Zertan datza?

Podcast egiten dugu, beraz, oso erraza da irratia.com saioak jaitsi eta gero metroan edo kalean entzutea… Nork ez dauka gaur MP3 jogailu horietako bat? Duela bi urte kontzeptua aldatu geneuenean pentsatu genuen irratsaio bakoitzeko testu bat sortzea blogean eta bertan saio horretako MP3 artxiborako lotura jartzea. Artean ez genekien horri “podcast” esaten zitzaionik. Funtsean hori da podcast, baina prozesua automatizatu egiten dute iTunes moduko programek: gure irratsaioa automatikoki iPod-era edo ordenagailura jaitsi daiteke, geroago entzuteko.

Zuretzat, honekin lotuta, zein izan beharko luke Internet eta euskal munduari loturiko hurrengo bilakaera?

Bilakaera kualitatiboa izango da nagusiki, asko baitago oraindik aldatzeko. Euskal sektore jatorzale teknofoboak gero eta indar gutxiago du baina galga asko daude gure artean: korporatibismoak, subentzionitisak, hedabide tradizionalak… Interneten garapenaren kontra. Aldeko indarrak, berriz, internautak eurak ari dira ipintzen: Sustatu, zabaldu.com, blogari.net , blogak.com

Azken audientza neurtzaileek diote Euskal Herrian irratia gero eta jende gutxiagok entzuten duela. Zergatik izan daitekela uste duzue?

Ez dakit. Sareko irratiak lehen baino lagun gehiagok entzuten dituzte behintzat.

Nola ikusten duzue gaur egungo Euskal Herriko irratien osasuna?

Euskal irratiak, irrati komunitarioak, irrati txikiak dira gehienbat. Denetariko egoerak daude, baina badira elkarlan adibide esanguratsuak, Iparraldeko euskal irratiena kasu (Irulegiko Irratia, Gure Irratia, Xiberoko Botza).

Musika aipatu dugu. Gauza jakina da jendeak bere gustoko gauzak entzun nahi dituela. Espezializazioa al da bidea?

Ez dut uste derrigorrez musika irratietan bide egokia espezializazioa izango denik. Denetariko musika ona jartzea akaso ere ez, jende gehienak ez baitu musika ona bilatzen, radioformulak duen arrakasta ikusita… Baina zuk uste duzu hori bilatu behar duela euskal irrati batek? Azkenean arrakastatsuena ez da izango masentzako irrati bat, norbere neurrira egindakoa baizik. Internetek aurki aukera emango digu gure gustoen araberako musika emango digun aukera edo musika kanala osatzeko.

Internet bidez hizkuntza eta leku ezberdinetako irratiak entzuteko aukera dago; baina kopuruz, gure artean jendeak entzuten al ditu?

Momentuz jende gutxik entzuten ditu Internet bidezko irratiak, jendeak ez baitu ordenagailua irrati moduan erabiltzeko ohiturarik. Baina apurka-apurka egin beharreko kontua da.

Aurreko batean

Buzzin’ in my head: The Passenger (Iggy Pop).

Iraungo ahal du honela! Insha-allah. Baina uste dut ematen didaten deskontu hori zerbitzua kontratatzen duenarekin ez elkarbanatzea ez dela bidezkoa nire aldetik. Ez da nire helburua aberastea, ahal dela ostatatze eta konexio gastuak estaltzea baino. Horregatik, sortu dut promo kode hau, merke45 izenekoa. Dreamhost hartzen duenak merke45 hori aipatzen badu 45 dolarreko deskontua izango du urtebete, bi urte edo beste edozein hosting mota kontratatzean. Beraz, are merkeago aterako zaio zerbitzu bera: urte bat hartuz gero 58 bat euro kostatuko zaio, bi urte hartuz gero, 115 inguru (5 euro hilean). Lehenago aukera izan banu…

Bada, Dreamhosten eskaintzan hobekuntza nabariak izan dira ordutik hona. Orain oinarrizko plana nahikoa da edonorentzat, egia esan, ez baitu seguruenik gehiagoren beharrik izango. Izan ere, hauxe emango digu Dreamhostek hileko 5 bat euro horien truke (nik Level 1 edo oinarrizko plana hartzea gomendatzen dut, nahiko eta sobera edozertarako):

• Hosting-erako tokia: 20 GByte, astero 160 MegaByte hazten dena. Gure filmoteka guztia jartzeko beste.
• Hileko transferentzia: TeraByte bat. (1024 Giga), astero 8 Giga hazten dena. Gure disko osoa konpartituta ere ez genuke gaindituko astakeri hori.
• Nahi beste domeinu osorik eta independienteki ostatatzeko aukera. Nik, besteak beste, sarean.com, irratia.com eta saharatik.com dauzkat.
• Nahi beste MySQL Datu base, 3000 e-posta kontu (POP / IMAP), 75 Shell / FTP kontu, PHP4, PHP5, Shell sarbidea, nahi beste cgi, jabber, estatistikak, web kontrol panela…
• Edozein formato edo neurriko artxiboak jartzeko aukera. Berdin da 700 megako .avi bat jartzen baduzu ere.

Benetan brutala da Dreamhosten eskaintza une honetan. Gainera, one click install batzuk badituzte, hau da, click batekin instalatzen dizute (baita eguneratu ere) WordPress blog sistema, MediaWiki Wikia, PhPBB foroak, Advanced Poll, osCommerce Store, Joomla (Mambo) CMS, Gallery Image Album eta WebCalendar egutegia. Eurek ere bloga dute WordPressekin eta eztabaidagunea zein wikia erabiltzen dituzte erabiltzaileei laguntza emateko. Duela bederatzi urte sortu zenetik sendo iraun du bere ikuspegi gaztearekin, etengabe hazten. Diotenez, gehiegizko irabaziak bilatzen dituzten hosting urrietako merkatariak baino ondraduagoak direlako jarri dizkiete prezio merke horiek zerbitzu erraldoi horiei eta, diotenez ez dira euren globoa gehiegi puzten ari, ondo kalkulatuta omen daukate hazkundea eta hari arazorik gabe aurre egiteko gai direla. Amen!

Gustatu ez zaidan kontu bakarra azkenaldion spam-aren kontra borrokatzeko hartu duten neurria da. Mezuen bidalketetan muga berriak ezarri dituzte, helbide jakin batetik ordu bakoitzeko 100 lagun baino gehiagori ezin baizaie mezu bat igorri. Zorrotzegia da agian orduko 100 jasotzaileko muga hori, batzuetan mezu kolektiboak lagun gehiagori bidaltzen baizazikie. Bidalketa kolektiboak egiteko beste alternatiba batzuk badira (yahoogroups, postaria…), baina eurek bat ematen dute: euren banaketa zerrenden sistema erabiltzea. Hori bai, banaketa zerrenda bat sortzen duzularik jasotzaile guztiek beren onespena eman behar dute eta zerrendan egotea onartu behar dute, konfirmazio mezu batean klik eginez.

Kasualitatez, Jai Alai Katumbi Express izan zen gurean jotzen gau hartan, bezperan bezalaxe, Korrika kulturalak ekarrita. Egunkaria itxi zutela sinistu orduko amorrua, pankartak, kontzentrazioak… Baina kontzertua ez zen bertan behera geratu, gau hartan Egunkaria eta adierazpen askatasuna bihurtu ziren kontzertuaren aldarrikapen nagusiak. Orduantxe atera nuen argazki hau, prentsan hainbat buelta eman zituena. Manu Chaori elkarrizketa egin nion handik hiru egunera Ondarroan.

Geroztik bere webgunean argitaratu zituen Manuk egun horietako argazkietako batzuk. Gure bulegoan ere agertzen gara! Bada berriki Fermin Muguruza bere Basque Fire Department-arekin izan zen Bilboko Kafe Antzokian. Han ere argazki batzuk bota eta Flickr-en argitaratu nituen ondoren. Ferminek haiek hartu eta bere webgunean ere jarri ditu.

Eta hiru urte bete dira egunotan sarean.com hau abian jarri nuenetik. Egunkaria itxi zutela eta, bertan argitaratutako testuak bildu eta gordailu honetan argitaratu nituen. Beraz, euskarazko lehen blog pertsonalaren sorrera Egunkariaren itxierari lotuta dago, dudarik gabe.

Prestigeri dagokionez, badirudi dena ahaztuta daukatela, baita hortik atarramendu politikoa atera nahi izan zuten soziatek ere. Noski, gure kostaldean ere eragin zuela eta bertoko agintarien utzikeria ere inoiz izan zirenik zalantzan jarriko du hainbatek, oroimena hain erraz lausotzen da eta…

Eta gerrari dagokionez, berriz, egunero telebistan daukagu amaitu barik areagotu egin dela Irakeko tragedia, inbasioa hasi zenetik inoizko egoerarik tamalgarrienean daudela bertan. Inbasioaren hirugarren urteurrenean, gerrak jarraitzen duela gogorarazteko manifestazioa izan zen martxoaren 18an Bilbon. Asko jota 1.000 lagun izango ginen bertan, zazpi kaleetako merkealdietan eta gran viako espaloietan baino askoz gutxiago. Tamalgarriena baten batek, manifestazioa ikusita “zer gerra? galdetuko zuela, seguru, denboran eta distantzian oso urrun lehertzen dira bonbak orain…

(Argazkia Txanodunaren kortesiaz) Hainbeste blogari, lehen ere bazen hainbat idazle… Zerk bultzatzen gaitu idaztera? Gutxi batzuen kasuan irabazien esperantzak, bai, baina gehienon kasuan beste arrazoi sakonago eta existentzialago batzuk badirela uste dut. Ospea? Bai, Luistxok dioenez, etorkizunean denok izango dugu gure 15 harpidedun. Autoritatea (besteen onarpena)? Gaur egun askoz bide eraginkorragoa da horretarako telebistan minutu batez agertzea, hamar urtez prentsan edo blog batean idazten jardutea baino. Mezua zabaltzeko gogoa? Enpatia bilatzea edo gure ikuskeraren bertsio ofiziala argitara ematea. Gauza bera esan daiteke, eraginkortasuna oso mugatua baitu idazleak.

Arrazoi horiek, dena dela, hor daude, euren indarra dute eta honetan ez dago eragile bakarra, hainbaten batuketa baino. Baina nik, ikuspegi existenzialistara bueltatuta, gure testigantza, gure mezua uztearen beharra nabarmenduko nuke. Seguru Eugene O’Kelly horrelako zerbaitek bultzatu zuen idaztera, medikuak hiru hilabete geratzen zitzaizkiola esan zionean.

2005eko maiatzaren 24an Eugene O’Kelly bere medikuaren bulegoan sartu zen, burua eta agenda zereginez beterik eta etorkizuneko planak ondo programatuta, goi mailako exekutibo bati dagokion moduan. Sei egun geroago KPMG enpresako agintaritzari uko egin zion. Bere planak 100 egunera laburtuta. Agur esatea bihurtu zen bere helburu nagusia. Lau hilabete geroago hil zen, I was blessed. I was told I had three months to live goiburuko liburua idatzi ostean. Beste lehentasunik ez zuen izan denbora horretan.

Ez dut bide makabro horretan sakonduko, baina egia da gure ondorengoentzat gure zati bat gordetzeko nahiak ere gidatzen gaituela. Zergatik eraiki zituzten cromlech-ak, zergatik jartzen dira izenak hilarrietan? Zergatik margoztu zituzten eskuak Santimamiñen? Eta asmo horrek huts egiten du gehienon kasuan. Gu bagoaz, gure lanak geratzen ei dira hemen… Eta obsesioa bilakatzen da mezua uztea, botiletan mezuak, naufragoak bezala. Hainbat botila hartu eta hainbat mezu idatzi baina inoiz ez dugu bakar bat ere norbaiten eskuetara helduko den erabateko ziurtasunik. Urrunegi joan gabe, ez dakigu gauza handirik gure birraitita-birramamen gainean… Zeintzuk ziren euren kezkak, euren eguneroko gauzak, euren lagunak, nondik ibili ziren… Horrelako kezkarik izan zuten inoiz eurek? Idatzi zuten bitakorarik edo egunerokorik?

Guk idazten dugu, batzuoi paperezko liburuetan argitaratzen dizkiete idatziak, beste batzuei prentsan, batzuek bloga dute… Baina horrek botiletako mezuen moduan, ez du erabateko fidagarritasunik eta agian horrek kezkatu beharko gaitu. Bai? Momentuz, harlauza batean mailukadaz idatzitakoak blog bateko mila testuk baino iraunkortasun gehiago du. Hemerotekak, berriz, Egipto zaharreko hilobi bat baino askoz ilunagoak eta hauskorragoak bihurtzen dira denborarekin.