Hainbat datu bitxi aurkitu ditut ontzi honen inguruan. 1986an Finlandiako Turku herrian egina, hasiera batean MS Olympia izena zuen eta Finlandiako Viking line enpresaren kolore zuri-gorriak eraman zituen Estokolmo eta Helsinki arteko uretan, bere biki MS Mariella ontziak legez. Baltikoan ibiltzeko egin zutenez izotzerako A klasekoa da, izoztutako uretan ibiltzeko ahalmena ematen dion branka eta krosko lodia dituelako. Zazpi urte geroago, enpresak arazo ekonomikoak zituenez, Irish Continental Group enpresari saldu zion eta honek P&O enpresari alokairuan utzi dio 1993tik hona. Alokairuaren epea irailean amaituko da eta orduan irlandarren eskuetara bueltatuko da ontzia.

Egin zituztenean  munduko ferryrik handienak ziren Olympia eta Mariella, karga, bidaiari eta gela kopuruari zegokienez. Izan ere, ferry esaten badiogu ere, ingelesez cruiseferry deritzon erdibideko kategorian sartzen da: ferrya denez autoak eraman ditzake, baina itsas-bidaia luzeak egiteko gai diren ontzien zerbitzu eta instalazioak ditu, bertan lo egin eta ondo pasatzeko. Horregatik bidaiari askok mini gurutzaldiak egiteko erabiltzen dute Pride of Bilbao, barruan egote hutsaren plazerragatik: Bilbon ordu pare bat eman eta buelta Portsmouthera. Kontrako bidea ere egin daiteke, Santurtzitik abiatuta, baina gutxienak dira hemendik abiatzen direnak, egiaztatu dugunez.

Hiru egunerako arropak, liburu bat, kamara eta prismatikoak hartuta heldu ginen igandean Santurtzira, minicruise joan-etorria egiteko. Arrantza portuaren atzean dagoen terminalera heltzeko oinezkook gaizki seinaleztatuta dagoen ate batetik sartu behar dira eta terminalean, txartelak hartu ostean, gauzak eskanerretik pasa eta barrura. Handia da ontzia, dendak eta harrera seigarren kubiertan daude eta hortik gora jatetxeak, tabernak eta bestelako zerbitzuak daude. Zortzigarrenean zinetxoak eta brankako begiratokia. Tabernak brankan, tabernak popan, garagardorik ez da falta ontzian. Eguraldi ona izanez gero popa aldean etzaulkiak daude, lasai-lasai irakurtzen edo ostertzera begira egoteko.

Barruan, hainbat kafetegi daude eta hiru jatetxe ezberdin, prezioaren arabera. Txikipark modukoa, supermerkatua, ileapaindegia eta jolas-makina gela. Behean, bigarren kubiertan, saunak, gimnasioa eta piszinatxoa aurkituko ditugu, normalki jende gutxirekin, inglesek gehiago estimatzen baitituzte goiko tabernak. Popa aldean kasinoa eta diskoteka handi xamarra dago, gauero umore eta koreografia ikuskizunak eskaintzen dituena.

Baina eguraldiak eta zorteak laguntzen badu ikusgarririk onena uretan aurkituko dugu: baleak ikustea. Bizkaiko golkoan barneratu eta berehala sakonera ia 4.000 metroraino heltzen da. Ur horietan baleak ugariago dira, handiak batez ere, eta zaila den arren guk suertea izan genuen arratsalde horretan hainbat ale ikuskatzeko. Fundazio bateko kideak joan ohi dira ontzian Biscay Dolphin Research Programme proiektuak Pride of Bilbao erabiltzen baitu baleak eta izurdeak ikuskatzeko talaia moduan. Zubitik adi-adi, behaketa bakoitza megafoniatik iragartzen dute, jendeari nora begiratu behar duen eta zer animali mota den esanez.

Horri esker zere arrunta edo fin whale (Balaenoptera physalus) bat ikusi genuen urrunean, munduko bigarren animaliarik handiena, haize futzada ikusgarriak botatzen. Geroago pilotu balea talde bat ikusi genuen eta, arratsalde amaieran, brankako begiratokitik kaxalote ama eta kumea ikusi ahal izan genituen, brankatik metro batzutara. Hurrengo egunean, aldiz, izurde bakar batzuk baino ez genituen ikusi, bueltako bidaia osoan bezala.

Review honetan, bidaiaren bideoa egin dute:

Santurtzitik abiatu eta biharamuneko arratsaldean heltzen da ontzia Portsmouth-era, 28 orduko bidaiaren ostean. Bertan derrigorrez jaitsi behar dira bidaiariak eta ordu eta erdi eskas daukate Spinakker tower ingurura taxiz joan eta zerbait erosteko. Te pixkat Tescon erosi eta buelta ferryra. Bueltako bidaia astiroago egiten du ferryak eta gehiago irauten du, 35 ordu, goizeko 8etan Santurtzira heltzeko. Deigarria egin zitzaidan Santurtzira heltzean, antolatutako txango batzuk (zazpi kaleak, Guggenheim, Castro) gorabehera, inor ez doala zombie moduan terminaletik irteten diren heldu berriei ostatu edo aisialdiko zerbitzurik eskaintzera. Soilik tipo bat fotokopia kutre batzuk banatzen, girientzat gosariak prestatzen dituen Baiona tabernakoa.

Pasajearen %95 britishak dira, gutxienak hemengoak. Langileak, aldiz, hemengoak dira gehienak -120 inguru-, beste 20 portugaldarrak eta gainontzekoak Britainia Handikoak. Orotara 200 bat langile doaz bidaia bakoitzean. Zer gertatuko da hemengo 120 inguru lanpostuekin? Harrerako arduradunak esan zigunez, beste linearen bat bilatzen ari omen dira portua eta aldundia. Azken hauek P&Ori erositako bono batzuen bila dabiltza ere eta, bitartean, langile bakoitza bere irtenbidea ari da bilatzen… Euren iritziak ere agertzen dira beste bideo honetan:

P&Ok dio azken urteotan linea honi etekina ateratzeko ahal izan duten guztia egin dutela. Gurean behintzat arrakasta gutxi izan du jendartean. Horren lehenengo arrazoia salneurri altuak izango dira, seguraski, baina publizitate gutxi egon da, presentzia gutxi gizartean. Webgunea ere ez da batere intuitiboa, ez du eskaintza berezirik erakusten, ezta prezio merkeagoak ikus daitezkeen egutegirik, Vueling edo Easyjeten ikus daitezkeenen moduan.

Joan-etorria 350 libera inguru kostatzen da, oso garestia, baina itsasaldien egutegiko datak kontutan hartuta, data ezberdinak probatuta,  joan-etorri merkeak topa ditzakegu ekainaren 8an, 11n, 17an… 96 euroren truke (120 € kanpoaldeko gela hartuz gero). Horiek edo Travelclub-en eskaintza azken aukerak izan daitezke Bilbo-Portsmouth-Bilbo bidea egiteko. Guztiz gomendagarria da, beraz, anima zaitez eta zorte ona baleekin!

Orain urtebete Gazako aterabide guztiak itxi eta eraso bortitza egin zuen Israelek bertan. Milioi bat lagun baino gehiago biltzen dituen kontzentrazio eremu gainpopulatua bilakatutako lurralde horretan zeuden atzerritarrei kanporatzeko aholkua eman zien Israelek Berun urtua operazioa abiatu aurretik. Egitear zeuden sarraskiaren nazioarteko lekukorik ez zuen nahi Gazan. Kazetari atzerritar bi geratu ziren soilik, israeldarren aginduari kasu egin gabe: Alberto Arce eta Al Jazeerako kazetari bat. Hilabetean 1.400 lagunen bizitzak eraman zituen erasoak, zibilak gehienak. Arce Gazako ospitalean egon zen eta erasoen helburu bilakatutako anbulantzia gidariekin ibili zen grabatzen. Izua eta biztanleen ezinegona islatzen dira irudiotan.

Goiburua George Orwellen kontakizun batean oinarrituta dago, autoritate kolonialaren indarra erakutsi beharraren inguruko parabola dena. Funtsean, Erased, wiped off the map dokumentalaren irudi berak dira, Arce ekoiztetxe batentzat egiten ari zena. Nonbait, ideiaz aldatu eta mezuaren zabalkundea hobesteko modu irekia bultzatzea otu zitzaion, ohiko bide itxia baztertuz. Normalki honelako dokumentalak publikoarengana heltzeko aukera murritzak dituzte, egileak atarramendua atera nahi izaten diolako: lehenengo jaialdiz jaialdi aurkeztu (horietako gehienek argitaratu gabea izatea eskatzen dute), gero DVD formatoan saldu eta, konturatu orduko ihartu da lorea, amaitu da berritasuna eta lagun gutxik ikuskatu dute edukia akabuan.

Arcek eta bere lantaldeak, berriz, zabalkundeari lehentasuna emanez, sarean eta elkarlanean oinarritutako banaketa esperientzia interesgarria jarri du abian, edukiei Creative Commons lizentzia ezarrita: Global Screening Day – Global Screaming for Gaza ekimena antolatu dute, mundu mailan tokian tokiko proiekzioak antolatzeko deialdi irekia, nork bere herrian edo auzoan hitzordua jarriz. Webgunean eman dezakegu gure hitzorduaren berri eta, ondorengo eztabaidan partekatutako ideiak ere webgunean plazaratzeko eskatzen digu lantaldeak.

Iragarri bezala, filma Interneten doan ezarri dute, edonork eskuratzeko moduan. Bittorrent programekin jaitsi daiteke filma osorik Divx formatoan eta hainbat hizkuntzatako azpidatziak ipintzeko aukerarekin. DVDaren ISO irudia ere jaitsi daiteke, horrekin berregin ahal izango dugu bideo DVD konbentzionala. Inoiz torrent bat jaitsi ez duenak, uTorrent bezeroa erabiltzea da Windowsen (Mac-erako ere badago). Hala ere, DVDa erosteko modua dago eta egongo da tokian tokiko proiekzio horietan, 12 euroan, Eguzki Bideoak ari baita DVDa banatzen. Esperientzia berri honek harrera handia izan du eta Creative Commons sarearen aipamen berezia jaso du To Shoot an Elephant-ek.

Deialdia, beraz, datorren astelehenerako da mundu osoan. Gurean hainbat lekutan antolatzen ari dira proiekzioak. Esaterako, irratia.com-ek antolatuta, Bilboko Kafe Antzokian izango dugu 19:30ean, irratsaioa amaitu eta berehala beraz. Aurretik mintzagai izango dugu gaia zuzenean irratsaioan, Eguzki Bideoak taldeko lagunekin solasean.

Txema Olazabalek PGAko Hall Of Fame ospetsuan onartua izan zen lehengo egunean. Zeremonian gurasoei euskaraz zuzendutako eskertzak hunkitu nau beraiek bezala. Oso detaile polita izan zen, euskaratuko dut:

“Mundura ekarri ninduten . Zinez apalak dira eta bizitzako kontu txikiekin gozatzen irakatsi didate. Neke asko pairatu dituzte euren seme-alabek bizitzan aukerak izan zitzaten. Ez dakite ingelesez, beraz, mesedez, utzidazue eskerrak ematen nire ama-hizkuntzan”. (Orduan euskaraz): “aita, ama, mila esker egin duzuen guztiagatikan. Zoragarriak zarete eta bihotz bihotzez maite zaituztet”, mila esker.

Jakinminez, nazioarteko ekitaldi publiko batean norbaitek euskara erabiltzeak izan duen oihartzunaren bila abiatu naiz, nire atsekaberako. Ingelesezko prentsan “golfista espainiarrari” eginiko omenaldiaren aipamen asko, aipamenik ez, ordea, hizkuntzari. Tira, hizkuntzari bai, baina ez euskarari:

“Olazabal provided another touching moment when he addressed his parents in Spanish. His mother bowed her head and began crying, and tears ran down the face of his father as he looked at his son”.

Webgune ofizialean badator ekitaldiaren kronika eta sarituen diskurtsoen transkripzioa. Hau da Olazabalenaren zatia:

“The next couple is even a little bit more special. They brought me into this world. They are truly humble, and they have shown me how to enjoy the small things in life. They’ve made a lot of sacrifices so their children could have a better start in life. They don’t speak a word of English, and please allow me to thank them in my native language. (Speaking Spanish.) (Applause.)”.

Beraz, “in my native language” esan zuenean, gaztelaniaz ere ez dakiten kazetariek jakintzat eman zuten kirolari espainiarrak gaztelaniaz esango zituela hitz ulertezin horiek. Ondorioz, seguraski PGAko prentsa ohar ofizialek hedatuta, euskarazko agurraren aipamenik ez ingelesez. Berriz, Googlen 180 bat lekutan ageri da gurasoei gaztelaniaz zuzendu ziela eskertza.

Hain gordina izan da debekuaren aldeko bere adierazpena, ezen Basagoiti alderdikideak leundu behar izan du. Baina bigarren zatia ekarri nahi dut. Mayor Orejaren azken esaldiak iradokitzen du zein den argudioaren oinarria: El papel importantísimo del Español.

Espainieraren aldeko aldarriak justifikazioa bilatu beharra du, eta justifikazio honek lotzen du Mayorren diskurtsoa gaztelaniaren ustezko bikaintasun eta mundialtasun sena berezkoaren teoriarekin. Oso interesgarria da azken finean ulertzeko zergatik jende honek ikuskatzen duen gaztelania ilustratuen hizkuntza zerutiar gisa. Jakobinismoaren arrazionaltasun ta neutraltasunarena bezain faltsua den nagusitasun intelektualaren mito etnozentrista.

Hainbat gauza interesgarri azaltzen dira Informe Semanaleko beste dokumentu honetan:

“El español está en peligro”, beraz, “El español no tiene el lugar que le corresponde” eta horrelako baieztapenak informazioan. Baina orduan dator onena, Antonio Gamoneda jakintsuaren ahotik. Xamarri esker aurkitu dut, blog honetan aipamena. Eskerrak norbaitek youtuben ipini zuela bideoa, bestela agian ez zenidaten sinetsiko. Hala ere, dena irentsi nahi ez baduzue, mamitsuena 9,5 minutuaren inguruan dago.

Cervantes sariduna berau, jakintsua omen. Esatariak diosku:  “Nunca quiso aprender otra lengua que el español, para poder pensar en su idioma sin contaminaciones”. Ondoren bera agertzen da esanez espainiera besteak baino hobea dela sentimenduak adierazteko: “Para la comunicación afectiva, emocional y estética, en esa gama de sensibilidad y de sentimiento, yo creo que el español es el lenguaje más fuerte”. Denoi datorkigu burura galdera bera: nola jakingo du hizkuntzak konparatzen, berak bakarra badaki? Cervantes sariduna izango da, baina hizkuntzen alderatze horretan autoritate gehiago du Mohamed auzokoak: Arabiera, Tarifit, Frantses pixkat eta Espainiera.  Gainera, a ze kasualitatea, berea da onena.

Horrelako jarreren eta euren argudio makalen azterketa bikaina egiten du Juan Carlos Moreno Cabrera irakaslearen El nacionalismo lingüístico liburuak. Hizkuntzalari madrildarrak hitz madarikatua Espainian ezohikoa den lekuan kokatzen du liburu gomendagarri honetan: Cervantesen hizkuntzaren defendatzaile sutsuena nazionalismoa da haren arabera.

Egun, bere buruari nonacionalista esaten dion sektore horren diskurtsoa da, hain zuzen, nazionalismo linguistiko horren frontean gogor jo duena, azken adierazpena Mayor Orejarena izan da, baina multzo honetan badira bere burua munduko hiritar moduan aurkezten duten beste progre batzuk ere: euskararen erabilera defendatzea txokokeria etnizista da; denok batzen gaituen hizkuntza komun ezinago eder horren nagusitasuna aldarrikatzea, berriz, ilustrazioaren ezinbesteko adierazpide neutroa. Tira, eskerrak aurrerantzean guraso guztiek seme-alabak zein hizkuntzatan matrikulatu aukeratu ahal izango omen dutela, amaitu da arazoa.

Azkenik, finantza krisiaren inguruko azalpen ulergarria, Xabiren eskutik.

Euskararen eta gure unibertsoaren inguruko dokumentala ari da prestatzen Emily Lobsenz laguna. Hemen Ipuina kontatu proiektuaren bideo pilotoa edo izango dena laburbiltzen duen promo bideoa.